Search
Ida Ainstein werd geboren op 3 augustus 1905 in Bialystok, toen onderdeel van het Russische rijk, als dochter van Eliser (ook bekend als Elias) Ainstein en Jenny Kanovitz. Haar vroege leven werd al snel getekend door tragedie. Slechts enkele weken na haar geboorte werden haar ouders vermoord tijdens een wrede pogrom gericht tegen de Joodse gemeenschap. Door een wonder ontsnapten Ida en haar jongere zusje Rachel aan dit geweld, dankzij de moedige tussenkomst van vreemden. Deze redders brachten de twee zusjes naar Frankfurt am Main, waar ze werden opgevangen door een liefdadig Joods gezin dat al meerdere kinderen onder zijn hoede had.
In 1932, op 27-jarige leeftijd, besloot Ida België te emigreren vanuit Frankfurt, waar ze woonde aan de Ostendstraße 49. Op 11 april 1932 arriveerde ze in België en vestigde zich aanvankelijk bij het gezin Schiff-Epstein. Aanvankelijk was ze als familielid aanwezig op de bruiloft van hun dochter, maar uiteindelijk bleef ze bij hen wonen en begon ze werk te zoeken als dienstmeid. Tegelijkertijd nam ze de zorg op zich voor haar zieke zus Rachel, die al eerder in Kapellen was gaan wonen en daar als directrice werkte bij de Oeuvre du Grand Air et de la Protection de l’Enfance.
Dankzij Rachel vond Ida al snel een baan bij dezelfde organisatie. Ze ging aan de slag in Villa Altol, een kindertehuis in Kapellen-op-den-Bos dat zwakbegaafde kinderen en weeskinderen opving. Villa Altol, gelegen aan de Duinendreef 37, werd in 1922 geschonken door de families Tolkowsky, Elbaum en Bamdas ter nagedachtenis aan het echtpaar Abraham en Lifscha Tolkowsky. De naam “Altol” is een samenvoeging van de eerste letters van hun voornamen en een afkorting van hun achternaam. in 1923 werd de villa verbouwd tot een echte vakantiekolonie voor zieke en zwakke kinderen. In 1924 volgde een volledig nieuwe vleugel met een speel- en turnzaal. Tot in 1965 diende Villa Altol als vakantiekolonie, waarna het kindertehuis definitief verhuisde naar Koksijde. Eind jaren ’60 werd de villa nabij Kapellenbos gesloopt en verkaveld.
In mei 1932 verhuisde Ida naar Vestingstraat 31 in Antwerpen. Helaas moest ze in september van dat jaar België verlaten, maar in februari 1933 keerde ze terug en hervatte ze haar werk in Villa Altol. Na het overlijden van haar zus Rachel in 1936 nam Ida haar functie over en werd ze de directrice van het kindertehuis, waarmee Villa Altol haar nieuwe thuis werd.
Ida’s oudere broer, Isaak Ainstein, volgde een eigen moeilijke weg. Geboren op 20 januari 1897 in Bialystok, was Isaak cartograaf van beroep. In 1924 trouwde hij in Frankfurt met Irène Liffgens. Het gezin verhuisde in 1931 naar Nederland en vestigde zich in Scheveningen, aan de Middelburgsestraat 43, bij Irène’s zus Elsa Liffgens. Isaak had echter moeite om werk te vinden, wat leidde tot hun emigratie naar België in 1938. Tot september 1939 verbleef Isaak in vluchtelingencentrum Merksplas, daarna in Nieuwlandstraat 9 in Brussel, en in februari 1940 verhuisde hij naar vluchtelingencentra in Wortel en een maand later in Marquain (Henegouwen). In juni 1940 keerde hij terug naar Brussel en vestigde zich op Nieuwlandstraat 68.
Het jaar 1942 bracht een verschrikkelijk lot voor zowel Ida als Isaak. In juli 1940 was Ida kort naar Antwerpen verhuisd, maar ze keerde snel terug naar haar vertrouwde omgeving in Kapellen-op-den-Bos. Toen in 1942 de Dossinkazerne werd geopend en werkbevelen werden rondgedeeld aan Joden in België, meldden zowel Ida als Isaak zich met hun respectievelijke werkbevelen aan. Ida werd op de deportatielijst geregistreerd met nummer 144 en Isaak met nummer 25 op de eerste deportatielijst. Op 4 augustus 1942 werden ze gedeporteerd met Transport I naar Auschwitz-Birkenau, waar ze de oorlog niet overleefden.
Isaak’s vrouw, Irène Liffgens, en hun twee zonen, Hans Julius en Erwin, werden in augustus 1942 ook het slachtoffer van de Holocaust. Terwijl Erwin door roodvonk in een ziekenhuis in Den Haag lag, werden Irène en Hans ondanks beloften toch opgepakt en op 31 augustus 1942 via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Irène en Hans overleefden de oorlog niet, maar Erwin, die onderdook met hulp van de directeur van het ziekenhuis, wist te overleven en werd na de bezetting in Sittard bevrijd. Erwin bleef de enige overlevende van zijn directe familie en overleed in 2014 in Enschede. Hij liet nog een dochter na, Irène, genoemd naar zijn moeder.
Ida en Isaak hadden nog een andere zus, Adèle Ainstein, die voor de oorlog naar Amerika emigreerde met haar man. Zij overleefde de oorlog veilig in de Verenigde Staten.
