Leopold Goldwurm

Eind december 1942 ontsnappen drie Joodse mannen uit het werkkamp Peiskretscham, een Kommando (bijkamp) van Auschwitz : Leopold Goldwurm, een Poolse elektricien, Viliam Herskovic, een Tsjecho-Slowaakse fotograaf, en Aron Giwertz, een Russische automecanicien. In 1942 vluchtten zij elk afzonderlijk vanuit Antwerpen naar Frankrijk, waar zij werden opgepakt en in Drancy geïnterneerd. Aron Giwertz (36) werd op 26 augustus 1942 vanuit dit verzamelkamp met transport 24 weggevoerd, Leopold Goldwurm (25) en Viliam Herskovic (28) op 14 september 1942 met transport 32. Alle drie werden zij in Cosel gedwongen de deportatietrein te verlaten, waarna zij in Peiskretscham tewerkgesteld werden.

Leopold Goldwurm, Viliam Herskovic en Aron Giwertz reizen na hun ontsnapping uit Peiskretscham clandestien per trein van Breslau naar Keulen. Vanaf maart 1943 verschuilen zij zich op Aron Giwertz’ oude adres in Antwerpen. Hun getuigenis over het leven in de concentratiekampen in Oost-Europa verschijnt in juni 1943 in Unzer Kampf, een clandestiene krant in het Jiddisch die in de omgeving van Charleroi verspreid wordt. Het bestaan van Auschwitz wordt zo een eerste keer bekend gemaakt in de Belgische verzetspers.

Leopold Goldwurm en Viliam Herskovic duiken na de publicatie van hun getuigenis met hulp van het Joods Verdedigingscomité onder. Zij worden niet opnieuw opgepakt. Aron Giwertz wordt op 5 oktober 1943 in Brussel een tweede keer gearresteerd en via de Dossinkazerne met transport XXIII naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Bij aankomst wordt hij geselecteerd om dwangarbeid te verrichten. Het nummer 172322 wordt op zijn arm getatoeëerd. Aron Giwertz overleeft de deportatie en wordt in 1945 herenigd met Margaretha Diedrichs, zijn niet-Joodse echtgenote die in Ravensbrück geïnterneerd werd. Hij overlijdt in 1956.